Dzisiaj zastanowimy się, czy fundacja może być alternetywą względem zwykłego biznesu (prowdzenia działalności gospodarczej jednoosobowej lub np. standardowej spółki z o.o.). Skąd ten temat? Od czasu do czasu przeglądamy po jakich słowach kluczowych trafiacie na naszą stronę 🙂 Okazuje się, że jedną z takich fraz jest sformułowanie “fundacja zamiast firmy”, albo “jak założyć fundację i zarabiać?”. Z drugiej strony Nowy Ład sprawia, że coraz więcej osób szuka alternetyw dla zwykłego bizensu – jedną z nich (choć nie zawsze) może być prowadzenie fundacji. Postanowiliśmy więc bliżej przyjrzeć się tej tematyce. Zapraszamy 🙂

Wideo, dla osób które wolą oglądać

Poniższy wpis na blogu jest zapisem liva. Jeśli wolisz oglądać niż czytać, to polecamy nagranie.

Zacznijmy od tego…

Co to jest fundacja?

Fundacja to organizacja powołana przez fundatora / fundatorów do tego, by realizować cele społecznie lub gospodarczo użyteczne. Nie mogą to być jakiekolwiek cele, ale właśnie cele społecznie lub gospodarczo użyteczne.

Kluczową postacią w fundacji jest fundator. To on przekazuje swój majątek po to, by mógł zostać zrealizowany ważny dla niego cel oraz uchwala jej statut, czyli zasady funkcjonowania fundacji. Tym samym ma możliwość zagwarantowania sobie uprawnień, dzięki którym może później decydować np. o powoływaniu i odwoływaniu zarządu, zmianie statutu, powoływaniu innych organów fundacji itp. Fundator jest więc kreatorem, stwórcą, który określa jak będzie wyglądała rzeczywistość w fundacji.

Inna definicja fundacji mówi o tym, że jest to majątek przeznaczony na realizację określonego celu. Właśnie majątek, obok celów fundacji i fundatora, to kolejny ważny element dla powołania i działania fundacji.

Poszukamy teraz powodów, dla któych fundacja może lub nie może być alternetywą dla zwykłej firmy.

Z jakich powodów fundacja może być alternatywą dla standardowych form prowadzenie biznesu w Polsce?

Będzie tutaj kilka istotnych spraw. Najpierw je wymienimy, a potem przyjrzymy się szczegółom. Wśród zalet fundacji w kontekście prowadzenia biznesu wymienić można:

  • brak obowiązku płacenia składek ZUS w związku z prowadzeniem fundacji,
  • osobowość prawna fundacji,
  • mniejszy kapitał na start niż w spółce z o.o.,
  • duża elastyczność w budowie struktury fundacji,
  • dodatkowe możliwości pozyskiwania kapitału na działalność społeczną i gospodarczą w fundacji.

 

Obowiązki związane z opłacaniem składek ZUS

Założenie fundacji – bycie fundatorem i członkiem zarządu fundacji nie jest tytułem do objęcia danej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. Takie ubezpieczenie pojawi się natomiast, jeśli dana osoba będzie:

  • zatrudniona w fundacji lub
  • będzie wykonywała umowę cywilno – prawną (choć tutaj objęcie ubezpieczeniem społecznym będzie zależało od sytuacji danej osoby na rynku pracy).

W przypadku działalności gospodarczej osoby fizycznej, ZUS jest kosztem stałym, wymagalnym co miesiąc, bez względu na to czy przedsiębiorstwo osiągnęło zysk czy nie. W przypadku fundacji, ZUS pojawia się wyłącznie wtedy, gdy adekwatnie do posiadanych możliwości podjęliśmy decyzję o zatrudnieniu kogoś lub zaangażowaniu na umowę – zlecenie.

Warto tu przypomnieć o możliwościach płacenia niższego ZUSu w przypadku działalności jednoosobowej:

Wspomniane okresy to czas, który przedsiębiorca może wykorzystać do zbudowania stabilnej pozycji finansowej nie płacąc jeszcze składek w pełnej wysokości.

Fundacja i fundator to dwie różne osoby

W porównaniu do jednoosobowej działalności gospodarczej zaletą fundacji jest to, że ma osobowość prawną. Pozwala to wyodrębnić majątek podmiotu od majątku prywatnego i daje większe bezpieczeństwo prowadzenia działalności. Przykładowo fundator nie ponosi odpowiedzialności prywatnym majątkiem za zobowiązania podmiotu. Nieco inaczej będzie to wyglądało w przypadku członka zarządu, ale w tym zakresie odsyłamy do innego wpisu.

Ta cecha ma także wadę, która dla niektórych osób może mieć znaczenie. Inaczej niż w przypadku działalności jednoosobowej rozwój przedsiębiorstwa przekłada się na zwiększanie wartości majątku fundacji, a nie osoby, która założyła i zarządza fundacją.

Duża elastyczność w budowie struktury fundacji

Tworząc statut fundacji określamy jej wewnerzną strukutrę i sposób działania. Możliwa jest sytuacja, kiedy fundacja posiada wyłącznie jeden organ – zarząd. Ustawa o fundacjach daje bardzo duże możliwości dostosowania struktury fundacji do potrzeb osób ją tworzących.

W przypadku działalności jednoosobowej wygląda to oczywiście jeszcze prościej (formalnie brak zarządu, czy innych organów – osobą decyzyjną jest indywidualny przedsiębiorca). Porównując jednak wymagania ustawowe stawiane fundacji z wymaganiami wobec spółek z o.o. korzystniej wypada fundacja.

Fundacja może być także sposobem na wspólne prowadzenie biznesu. Osoby, które chcą się zaangażować zostają fundatorami, wchodzą do zarządu (ewentualnie rady fundacji, jeśli bieżącym zarządzaniem ma się zająć ktoś inny) i wspólnie podejmują decyzje.

Możliwość prowadzenia i pozyskiwania środków na działalność społeczną

Koleją zaletą fundacji są możliwości pozyskiwania dotacji na działalność społeczną (np. dotacja na działalność pożytku publicznego) i działalność przedsiębiorstwa społecznego. Do korzystania z tej możliwości nie są uprawnione przedsiębiorstwa osób fizycznych ani standardowe spółki. Fundacja ma także prawo (inaczej niż przedsiębiorstwa osób fizycznych i spółki) do korzystania z wielu form wsparcia oferowanych przez samorządy, w szczególności takich jak najem lokalu po preferencyjnych cenach.

Jeśli interesuje Cię temat działania fundacji, to polecamy kurs online Fundacja z działalnością gospodarczą / odpłatną bez tajemnic (więcej informacji pod poniższym linkiem).

 

Z jakich powodów fundacja raczej nie będzie alternatywą dla standardowych form prowadzenie biznesu w Polsce?

Najpiew wymienimy te kwestie, a potem przyjrzymy się im dokładniej. Wśród wad fundacji w kontkeście prowadzenia biznesu wymienić można:

  • brak możliwości powiększania majątku prywatnego w fundacji,
  • postrzeganie fundacji jako podmiotu społecznego,
  • nadrzeność celów społecznych nad działalnością gospodarczą w fundacji,
  • czas i koszty rejestracji,
  • fundacja jednoosobowa to nie najlepszy pomysł.

Brak możliwości powiększania majątku prywatnego

Rozwiajając fundacje rozwijamy majątek fundacji, a nie majątek osób fizycznych zaangażowanych w ramach fundacji (jest to wspomniana wyżej konsekwencja osobowości prawnej fundacji). Poza tym majątek fundacji nie podlega dziedziczeniu. W przypadku likwidacji fundacji jej majątek przeznacza się zwykle na rzecz organizacji o podobnmych celach.

Dla części osób może to mieć znaczenie. Kluczowe pytanie brzmi: na czym nam zależy? Jeśli na posiadaniu i pomnożeniu tego, co posiadamy, to faktycznie może to być problem. Z drugiej strony pewnym trendem jest ekonomia współdzielenia, gdzie bardziej chodzi o współużytkowanie i współtworzenie, a nie o posiadanie. W tym kontekście powyższa wada może nie mieć dla nas żadnego znaczenia.

Postrzeganie fundacji jako podmiotu społecznego

Inną cechą odróżniającą fundację od zwykłęgo biznesu jest wizerunek. Nie zawsze będzie to jednak wadą. Oznaczenie w nazwie formy prawnej „fundacja” w przypadku krakowskiego Charity Shop podkreśla charakter społeczny przedsiębiorstwa, stanowi zaletę i wspiera budowanie wizerunku sklepu, w którym zatrudnione są osoby z niepełnosprawnością.

Zdarzają się jednak sytuacje, w których zarobkowy charakter fundacji wywołuje zdziwienie, ponieważ zdaniem wielu osób „fundacje powinny być charytatywne i społeczne, czyli powinny dawać wszystko za darmo, a nie zarabiać”

Zasada nadrzędności działalności społecznej w fundacjach

Jeśli chodzi nam tylko o prowadzenie działalności gospodarczej, to ten punkt będzie bardzo trudny do spełnienia. Zgodnie z ustawą o fundacjach działalność gospodarcza nie może mieć charakteru dominującego. Najprościej traktować ją jako sposób na zdobycie środków do działalności społecznej. W szczególności problemem może być jeśli przychody / koszty działalności gospodarczej są kilkunasto lub kilkudziesiecio krotnie większe od przychodów / kosztów działalności statutowej fundacji.

art. 5 ust. 5. ustawy o fundacjach

Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów.

Warto zauważyć, że z weryfikacją powyższego (przez organy nadzoru) w praktyce bywa różnie, ale jednak prawo taką zasadę wprowadza i należy o tym pamiętać.  Moim zdaniem, nieco inaczej można podejść do tematu w przypadku przedsiębiorstw społecznych, gdzie działalność gospodarcza bezpośrednio realizuje cele takiego podmiotu.

Czas i koszty rejestracji

Założenie działalności gospodarczej to kwestia kilku, kilkunastu minut i jest bezpłatna.

Założenie fundacji wymaga wizyty u notariusza, który pobiera taksę notarialną, przygotowania statutu i dokumentów do rejestracji, opłacenia tej rejestracji i przekazania majątku zadeklarowanego u notariusza. Łączny koszt założenia fundacji prowadzącej działalność gospodarczą wynosi nie mniej niż 2 500 zł (fundusz założycielski minmimum 2 tys. zł + opłaty związane z rejestracją).

Jakby tego było mało – rejestracja fundacji to czasami wieloodcinkowy serial wymiany korespondencji pomiędzy osobą reprezentującą fundację a sądem rozpatrującym wniosek o wpis fundacji do KRS.

Fundacja jednoosobowa to nie najlepszy pomysł

Teoretycznie jest możliwość, że fundacja będzie powołana przez jedną osobę, która będzie prezesem w zarządzie jednoosobowym. Może to być jednak bardzo kłopotliwe rozwiązanie, ponieważ nie będzie wtedy możliwości zatrudnienia ani wynagrodzenia tej osoby. Prawo nie przewiduje bowiem możliwości by ta sama osoba podpisała ze sobą umowę o pracę.

W przypadku działalności jednoosobowej, oczywiście wystarczy jedna osoba. W przypadku spółki z o.o. również, choć zwykle nie jest to korzystne rozwiązanie.

Podsumowując…

Co jest zatem lepsze fundacja czy działalność jednoosobowa? Odpowiedź jest prosta: To zależy 🙂

Jeśli chodzi tylko o prowadzenie biznesu, to raczej fundacja nie będzie dobrym wyborem. To trochę tak, jakbyśmy poszli biegać w garniturze. Teoretycznie można, ale po co 🙂

Jeśli natomiast zależy nam również na realizacji celów społecznych, a przy tym chcemy prowadzić bizenes, mamy nieco zacięcia społecznego, rozumiemy w co wchodzimy (ograniczenia fundacji), to fundacja może być altternatywą dla prowadzenia firmy w Polsce.

To tyle w temacie fundacji zamiast firmy. Jeśli chcesz przyjrzeć się fundacji i spółce non profit (porównanie tych dwóch form prawnych), to zapraszam do tego wpisu na blogu. A jeśli masz pytania, skomentuj poniżej 🙂

 

5/5 - (2 votes)

Podobne wpisy

Komentarze

  1. Świetny wywiad. Dużo wartościowych i konkretnych informacji.

    Co do jednoosobowej fundacji. Taki pomysł. Fundacja dwuosobowa w której jest założyciel, a w zarządzie zasiada druga fundacja której założycielem jest ten sam założyciel co w pierwszej. Pierwsza fundacja prowadzi cele społeczne i może prowadzić działalność gospodarczą, a druga jest tylko społeczna i pomaga w działalności innym fundacjom :).

    Pozdrawiam

    1. Dzień dobry,
      Pomysł całkiem sprytny 🙂 Członkami zarządu fundacji powinny być jednak wyłącznie osoby fizyczne, więc taka konstrukcja odpada (nie mówiąc już o tym, że wygląda to jak zaplanowanie pewnej fikcji, by obejść przepisy prawa 🙂 ).
      pozdrowienia,
      Waldek Żbik

      1. Nie byłoby żadnej fikcji. Jedna podmiot prowadzi działalność gospodarczą, druga czystą społeczną. Razem mogłoby się to ładnie uzupełniać 🙂
        No, ale może jeszcze inaczej, skoro powyższa opcja jest dyskusyjna.
        Fundacja jako organizacja społeczna, będąca udziałowcem mniejszościowym w spółce zoo. Czyli, mamy udziałowca jako osobę fizyczną, oraz udziałowca jako fundacje. To jest prawnie dopuszczalne. W ten sposób fundacja nie prowadząca działalności gospodarczej, ma uproszczoną księgowość i brak zusu, a w przypadku spółki też odpada zus. Zostaje tylko księgowość. Taka konstrukcja miałaby rację bytu ?
        Pozdrawiam

        1. Dzień dobry,

          Może w takim razie spółka z o.o. założona przez fundację? Wydaje się to najprostsze.

          pozdrawiam,
          Waldek Żbik

  2. Czy można pod szyldem Fundacji czerpać spore zyski szkoląc dzieci w różnych dyscyplinach sportowych. Jak to wygląda w strefie podatków, czy fundacja płaci podatki? Czy fundacja wystawia podmiotowi (rodzicowi) paragon za opłatę za zajęcia? Jak wyglądają umowy z trenerami?

    1. Dzień dobry,

      Pomijając pewne specyficzne sytuacje, o których pisaliśmy tutaj: https://przedsiebiorstwospoleczne.pl/fundacja-odpowiadamy-na-pytania-czytelnikow/#12-jakie-sa-zarobki-w-fundacji nie ma ograniczenia zarobków w fundacji. Nie możemy natomiast dzielić zysku między zaangażowane osoby.

      Nie ma zwolnienia z CIT z uwagi na formę prawną, czyli nie ma zwolnienia podmiotowego dla fundacji, ale już przeznaczenie dochodu na sport sprawi, że od tej części nie zapłacimy podatku dochodowego. Więcej informacji tutaj: https://poradnik.ngo.pl/pdop-podatek-dochodowy-od-osob-prawnych

      Nie ma przeszkód, by fundacja wystawiła paragon. Musi wóczas prowadzić działalność gospodarczą lub odpłatną pożytku publicznego.

      Fundacja może spokojnie zawierać umowy np. zlecenia z trenerami.

      pozdrawiam,
      Waldek Żbik

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *